Ένα ενδιαφέρον άρθρο του “Πολίτη”

Ο έλεγχος της παγκόσμιας οικονομίας και το πείραμα της Ελλάδας

Η ώρα της αλήθειας

Τα θλιβερά γεγονότα που συνέβησαν κατά τη γενική απεργία, τοποθετούν την Ελλάδα στο ίδιο επίπεδο με τις υπανάπτυκτες τριτοκοσμικές χώρες. Οι εικόνες που ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, θύμιζαν Ταϊλάνδη, Ιράκ ή, ακόμα, Αφγανιστάν, αλλά, σίγουρα, όχι μια αναπτυγμένη ευρωπαϊκή χώρα.
Αυτή είναι η εικόνα. Αν όμως κοιτάξουμε τι υπάρχει πίσω από την εικόνα, θα δούμε ότι το σκηνικό αυτό ξαπλώνεται σιγά – σιγά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με παρόμοια με την Ελλάδα οικονομική κατάσταση. Σκηνικό καθόλου τυχαίο, για το οποίο δεν έχει την αποκλειστική ευθύνη η Ελλάδα. Το νερό μπήκε στο αυλάκι εδώ και πολύ καιρό. Το αυλάκι είναι η σχέση του ανθρώπου με τη δύναμη.

Από το Βεστφαλιανό έθνος-κράτος στην αποικιοκρατία και στο διεθνές κεφάλαιο
Διανύουμε την αρχή του τέλους του Βεστφαλιανού έθνους-κράτους, το οποίο οφείλει την ύπαρξή του στην υπογραφή της Συνθήκης της Βεστφαλίας το 1648, τερματίζοντας τον 80ετή (1568 – 1648) πόλεμο της ανεξαρτησίας των Κάτω Χώρων και τον 30ετή (1618 – 1648) πόλεμο μεταξύ Προτεσταντών και Καθολικών στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που ερήμωσαν ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη. Η βασική αρχή της Συνθήκης της Βεστφαλίας, όπως πολλοί αναλυτές διεθνών σχέσεων υποστηρίζουν, είναι η κατοχύρωση της ανεξάρτητης κυριαρχίας του έθνους-κράτους μέσα στα εδαφικά του σύνορα, χωρίς εξωτερικές επεμβάσεις σε εσωτερικές του υποθέσεις.
Τα έθνη, με την εξάπλωσή τους, δημιούργησαν αυτοκρατορίες, οι οποίες επέβαλλαν σε αυτούς που κατακτούσαν τους τις δικές τους αρχές (γλώσσα, θρησκεία, παιδεία), θεωρώντας τις ανώτερες από αυτές των υποτελών τους. Τα έθνη και οι αυτοκρατορίες τους μεταμορφώθηκαν με το χρόνο σε έθνη-κράτη, κάτω από την πίεση της ανερχόμενης τάξης των εμπόρων και των άλλων ελεύθερων επαγγελματιών, ώστε να αποσπάσουν ένα μέρος από την εξουσία που κατείχαν αποκλειστικά οι μονάρχες. Μέσα σε αυτό το κλίμα οι Κάτω Χώρες εξεγέρθηκαν κατά των Ισπανών κατακτητών με το σύνθημα «Όχι φορολόγηση, χωρίς εκπροσώπηση».
Και ενώ θα περνούσαν άλλα περίπου 150 χρόνια προτού το έθνος-κράτος επανιδρυθεί μέσα από τις στάχτες της Γαλλικής Επανάστασης και τις ιδέες του κοινοβουλευτισμού, επεκτεινόμενα τα έθνη-κράτη, επέβαλαν την αποικιοκρατία.
Κατά την αποικιοκρατία, η προσοχή στράφηκε στον οικονομικό έλεγχο της αποικίας και λιγότερο στην πολιτισμική αφομοίωση. Παράλληλα, άρχισε να αναδεικνύεται σταδιακά μια νέα ανερχόμενη πολιτική δύναμη: η τάξη του διεθνούς κεφαλαίου. Και ενώ στην αρχή το διεθνές κεφάλαιο έβλεπε τα συμφέροντα του να ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντα του εγχώριου έθνους-κράτους, άρχισε να γίνεται αντιληπτό, αργά, αλλά σταθερά, με τη βοήθεια της επιταχυνόμενης παγκοσμιοποίησης, ότι τα περιθώρια κέρδους σε μια οικονομία δίχως σύνορα είναι απλά απεριόριστα.

Οι νέες διεθνείς οικονομικές σχέσεις
Το τραγικό είναι ότι ακολουθώντας το σύνηθες μοντέλο εξέλιξης της ανθρώπινης ιστορίας, χρειάστηκε ακόμη ένας 30ετής πόλεμος (1914 – 1945 η περίοδος μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων που συμπεριλαμβάνει την περίοδο του Μεσοπολέμου κατά τη διάρκεια της οποίας έλαβαν χώρα αρκετοί πόλεμοι), για να φτάσουμε στην επόμενη αναδιοργάνωση του συστήματος και στη μεταμόρφωση του έθνους-κράτους.

Ήταν η ώρα κατά την οποία, στο όνομα της παγκόσμιας ειρήνης και συνεργασίας, οι διάφοροι διεθνείς οργανισμοί ανέλαβαν να αναδιοργανώσουν το παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα. Οι αποικιοκράτες, μέσα από νεοσύστατους οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δημιούργησαν τους όρους με τους οποίους οι διεθνείς οικονομικές και πολιτικές σχέσεις θα καθορίζονται. Μέσα από το σύστημα νομισματικής ισοτιμίας Bretton-Woods και τον έλεγχο της τιμής του πετρελαίου, επετεύχθη η μεταφορά του πλούτου των πρώην αποικιών στις μητροπόλεις. Η εφαρμογή του συστήματος Bretton-Woods κατήργησε τον κανόνα, στη βάση του οποίου η αξία κάθε χαρτονομίσματος ήταν μετατρέψιμη σε μια ποσότητα χρυσού. Με το σύστημα αυτό ο κάθε πόλεμος μπορούσε να χρηματοδοτείται επ’ αόριστον, αφού, το μόνο που είχαν να κάνουν οι κυβερνήσεις ήταν να τυπώνουν όσο επιπλέον χρήμα χρειάζονταν. Αλλά, ακόμη και τότε, οι υπερεθνικοί αυτοί οργανισμοί λειτουργούσαν στη βάση κάποιων ισχυρών, εθνικών όμως, συμφερόντων. Μεταξύ των ισχυρών δυτικών δυνάμεων η συνεργασία δεν ήταν πάντοτε εύκολη και οι συμβιβασμοί ήταν συνήθως αναγκαίοι.
Για τις αναπτυσσόμενες, όμως, χώρες, οι όροι του παιχνιδιού ήταν διαφορετικοί. Ενώ οι χρόνιες νεο-αποικιοκρατικές σχέσεις και οι εκάστοτε δικτατορικές κυβερνήσεις λήστευαν το φυσικό τους πλούτο, υπό την ανοχή του ΟΗΕ, η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ ετοίμαζαν τα, γνωστά πλέον για τις καταστροφικές τους συνέπειες, «Προγράμματα Διαρθρωτικής Προσαρμογής» που καθόριζαν τους όρους κάτω από τους οποίους οι αναπτυσσόμενες χώρες θα έπαιρναν τα δάνεια ανάπτυξης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, πάντως, θεωρείται από τους διάφορους αναλυτές ως μια πολλά υποσχόμενη μορφή υπερεθνικής πολιτειακής οργάνωσης. Δεν παύει όμως το κράτος-έθνος να διατηρεί κάποια ορατή εξουσία ως προς την τελική ευθύνη προς τον ευρωπαϊκό λαό.

Το πείραμα της Ελλάδας
Σήμερα, αφού η παγκόσμια οικονομική κρίση έχει προλειάνει το έδαφος, το διεθνές τραπεζικό καρτέλ χρειάζεται ένα πειραματόζωο (μια χώρα ασθενή από τα ανεπτυγμένα κράτη) για να επιβάλει τα σχέδιά του για τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας. Η Ελλάδα, ως ο πιο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, είναι αυτός ο κατάλληλος ασθενής. Τα μέτρα λιτότητας που άρχισαν να εφαρμόζονται, δεν έχουν μεγάλες διαφορές από τα Προγράμματα Διαρθρωτικής Προσαρμογής. Με τα μέτρα αυτά, που δοκιμάζονται πειραματικά στην Ελλάδα, το ΔΝΤ και η ΠΤ (δύο πραγματικά υπερεθνικοί και καθαρά τεχνοκρατικοί οργανισμοί που δεν είναι υπόλογοι σε κανένα) θα έχουν, για πρώτη φορά, λόγο στον τρόπο οργάνωσης της οικονομίας μέσα στην ευρωζώνη. Το σίγουρο είναι ότι θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες, με τη βοήθεια και του πανικού που θα διασπείρουν τα ΜΜΕ για την εξάπλωση της ελληνικής κρίσης. Ο στόχος παραμένει ένας, ο έλεγχος της παγκόσμιας οικονομίας. Και όσο τα έθνη-κράτη εφαρμόζουν ακόμα τις δημοκρατικές αρχές και διαδικασίες, αυτός ο έλεγχος είναι δύσκολο να επιβληθεί. Οι δημοκρατικές αρχές και τα ανθρώπινα δικαιώματα πολεμούνται με τη μέθοδο της τρομοκρατίας. Με τη διασπορά του τρόμου για τους ξένους, για την ανεργία και τη φτώχια, για την υγεία, για το περιβάλλον. Για την ανθρώπινη ύπαρξη. Και τα όπλα που χρησιμοποιεί αυτός ο πόλεμος για την επιβολή της τρομοκρατίας είναι η παραπληροφόρηση μέσα από τα ΜΜΕ. Με πρώτο θύμα, πάντα, τη μόρφωση, την εκπαίδευση του έθνους-κράτους.

*Αντρέας Γιαννάκος
Μ.Α. European Studies – Amsterdam University
M.Sc. International Development Studies – Amsterdam University

Του Αντρέα Γιαννάκου*

Κωδικός άρθρου: 948403

ΠΟΛΙΤΗΣ – 30/05/2010, Σελίδα: 43

Ένα Σχόλιο to “Ένα ενδιαφέρον άρθρο του “Πολίτη””

  1. 7000 εισαγόμενοι μπάτσοι από ΕΕ-φοβούνται??? « M4trix87 Κανείς δεν είναι περισσότερο σκλάβος από όποιον νομίζει ότι είναι ελεύθερος… Says:

    […] Ένα ενδιαφέρον άρθρο του “Πολίτη” […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: